Bên cạnh việc quan tâm đến giống, kỹ thuật canh tác, ngày càng nhiều nhà vườn đặt câu hỏi: liệu măng tây của mình có cơ hội được xuất khẩu ra nước ngoài hay không, và đơn vị cung cấp giống như DIKY có hỗ trợ kết nối cho hướng đi này không? Đây là mối quan tâm hoàn toàn hợp lý, vì xuất khẩu thường mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với tiêu thụ nội địa đơn thuần, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng khắt khe hơn nhiều. Bài viết này sẽ phân tích rõ định hướng hỗ trợ đầu ra của DIKY, các tiêu chuẩn cần đạt để hướng đến xuất khẩu và những điều nhà vườn cần chuẩn bị nếu muốn theo đuổi hướng đi này.

DIKY có định hướng hỗ trợ xuất khẩu không?

Có. Theo thông tin công bố, một trong ba trụ cột hoạt động của Công ty TNHH DIKY Việt Nam là “khép kín chuỗi cung ứng” theo định hướng “Từ trang trại đến bàn ăn”, trong đó việc kết nối đầu ra được mô tả bao gồm cả kênh siêu thị và xuất khẩu. Điều này cho thấy DIKY không chỉ dừng lại ở vai trò cung ứng giống, mà còn hướng đến việc hỗ trợ nhà vườn tiếp cận các kênh tiêu thụ có giá trị cao hơn, trong đó có thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, để hiểu đúng và đầy đủ về khả năng này, nhà vườn cần nắm rõ các điều kiện, tiêu chuẩn cụ thể cần đáp ứng, thay vì chỉ hiểu đơn giản là “trồng xong sẽ có người mua xuất khẩu ngay”.

Bối cảnh: Tiềm năng xuất khẩu măng tây của Việt Nam hiện nay

Trước khi đi vào vai trò cụ thể của DIKY, cần nhìn nhận bối cảnh chung: măng tây là loại rau có giá trị dinh dưỡng cao, được ưa chuộng tại nhiều thị trường phát triển như châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore. Với điều kiện khí hậu nhiệt đới có thể canh tác quanh năm, Việt Nam có tiềm năng nhất định trong việc phát triển vùng nguyên liệu măng tây phục vụ xuất khẩu, đặc biệt khi nhiều thị trường nhập khẩu có xu hướng tìm kiếm nguồn cung đa dạng hóa ngoài các khu vực sản xuất truyền thống.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng này, ngành măng tây Việt Nam cần giải quyết đồng thời nhiều yếu tố: nguồn giống chất lượng ổn định, vùng trồng đạt chuẩn canh tác an toàn, hệ thống sơ chế bảo quản đạt yêu cầu, và quan trọng không kém là các đầu mối có khả năng kết nối giữa nhà vườn sản xuất với doanh nghiệp xuất khẩu – đây chính là khoảng trống mà các đơn vị hoạt động theo mô hình khép kín như DIKY hướng đến lấp đầy.

Vì sao xuất khẩu măng tây lại là hướng đi hấp dẫn nhưng cũng nhiều thách thức?

Giá trị kinh tế cao hơn thị trường nội địa

Măng tây đạt chuẩn xuất khẩu thường được thu mua với mức giá cao hơn đáng kể so với tiêu thụ tại thị trường nội địa, đây là động lực chính khiến nhiều nhà vườn hướng đến mục tiêu này.

Yêu cầu tiêu chuẩn chất lượng khắt khe hơn nhiều

Ngược lại, thị trường xuất khẩu (đặc biệt là các thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc) đòi hỏi tiêu chuẩn rất nghiêm ngặt về kích thước, độ đồng đều, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, quy trình canh tác an toàn, thậm chí cả các chứng nhận quốc tế như GlobalGAP, VietGAP tùy theo yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu cụ thể.

Đòi hỏi tính ổn định về sản lượng và chất lượng lâu dài

Khác với bán tại thị trường nội địa có thể linh hoạt về tiêu chuẩn, các đơn hàng xuất khẩu thường yêu cầu tính ổn định cao về cả sản lượng lẫn chất lượng qua nhiều đợt thu hoạch liên tục, đòi hỏi nhà vườn phải duy trì quy trình canh tác chuẩn hóa xuyên suốt, không chỉ đạt chuẩn ở một vài lứa thu hoạch đơn lẻ.

Vai trò của DIKY trong định hướng kết nối xuất khẩu

Cung ứng giống đạt chuẩn ngay từ đầu vào

Muốn có sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu, điều kiện tiên quyết là phải bắt đầu từ nguồn giống chất lượng cao, có khả năng cho măng tây đồng đều, đúng kích thước và hình thái theo yêu cầu thị trường. Đây là lý do việc cung ứng giống F1 chính hãng từ Walker Brothers được xem là bước nền tảng đầu tiên trong định hướng hướng đến xuất khẩu của DIKY.

Chuyển giao kỹ thuật canh tác theo tiêu chuẩn

Để đạt chất lượng xuất khẩu, nhà vườn cần được hướng dẫn kỹ thuật canh tác theo đúng quy trình chuẩn hóa, từ khâu chuẩn bị đất, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong ngưỡng cho phép, cho đến kỹ thuật thu hoạch và sơ chế đúng cách để đảm bảo măng tây giữ được chất lượng tốt nhất khi đến tay đơn vị thu mua.

Kết nối với các đầu mối thu mua hướng đến xuất khẩu

Đây là vai trò được đề cập trong định hướng “khép kín chuỗi cung ứng” của DIKY – hỗ trợ kết nối nhà vườn với các đầu mối thu mua có nhu cầu về sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu, giúp nhà vườn không phải tự mình tìm kiếm và đàm phán với các doanh nghiệp xuất khẩu vốn đòi hỏi nhiều thủ tục và tiêu chuẩn phức tạp.

Những tiêu chuẩn chất lượng thường được yêu cầu với búp măng tây xuất khẩu

Dù tiêu chuẩn cụ thể có thể khác nhau tùy theo thị trường nhập khẩu và đối tác thu mua, nhìn chung măng tây hướng đến xuất khẩu thường cần đáp ứng các yêu cầu sau:

• Kích thước và độ đồng đều: đường kính và chiều dài măng tây cần đạt trong một khoảng tiêu chuẩn nhất định, đồng đều trong cùng một lô hàng.
• Độ tươi và hình thái: đầu búp khép chặt, không bị nứt gãy, không có dấu hiệu héo úa hay dập nát trong quá trình thu hoạch và vận chuyển.
• Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong ngưỡng cho phép: đây là yêu cầu đặc biệt nghiêm ngặt với các thị trường khó tính, đòi hỏi nhà vườn tuân thủ chặt chẽ quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo đúng liều lượng và thời gian cách ly trước thu hoạch.
• Truy xuất nguồn gốc rõ ràng: nhiều thị trường xuất khẩu yêu cầu khả năng truy xuất nguồn gốc từ vườn trồng, đòi hỏi nhà vườn có ghi chép nhật ký canh tác đầy đủ.
• Chứng nhận quy trình canh tác an toàn (nếu có yêu cầu): một số thị trường hoặc đối tác thu mua có thể yêu cầu chứng nhận VietGAP, GlobalGAP hoặc các tiêu chuẩn tương đương.

Bảng so sánh nhanh: Tiêu chuẩn tiêu thụ nội địa và tiêu chuẩn xuất khẩu

Bảng so sánh trên cho thấy khoảng cách giữa việc tiêu thụ nội địa thông thường và việc hướng đến xuất khẩu không chỉ nằm ở một vài yếu tố đơn lẻ, mà là sự khác biệt toàn diện trong cách tổ chức canh tác, ghi chép và quản lý chất lượng xuyên suốt cả quá trình, không thể đạt được chỉ trong một sớm một chiều.

Nhà vườn cần chuẩn bị gì nếu muốn hướng đến xuất khẩu?

Đầu tư từ giống chất lượng cao ngay từ đầu

Như đã đề cập, giống là yếu tố nền tảng quyết định khả năng cho măng tây đồng đều, đúng chuẩn hình thái ngay từ đầu, đây là điều kiện gần như bắt buộc nếu hướng đến thị trường xuất khẩu.

Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác an toàn

Bao gồm việc ghi chép nhật ký sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tuân thủ đúng thời gian cách ly trước thu hoạch, và duy trì quy trình này một cách nhất quán qua nhiều vụ mùa, không chỉ áp dụng khi có đơn hàng xuất khẩu cụ thể.

Đầu tư hệ thống sơ chế, bảo quản sau thu hoạch

Măng tây tây xuất khẩu thường cần trải qua quá trình vận chuyển dài hơn so với tiêu thụ nội địa, vì vậy cần có hệ thống sơ chế, làm mát và đóng gói phù hợp để giữ được độ tươi trong suốt quá trình vận chuyển.

Đảm bảo tính ổn định về sản lượng

Các đối tác xuất khẩu thường ưu tiên hợp tác với những nhà vườn hoặc nhóm nhà vườn có khả năng cung cấp sản lượng ổn định, đều đặn qua nhiều đợt thu hoạch, thay vì chỉ có sản lượng đạt chuẩn ở một vài thời điểm đơn lẻ.

Quy trình tham gia định hướng xuất khẩu cùng DIKY diễn ra như thế nào?

Dựa trên mô hình khép kín đã công bố, quy trình tổng quát để nhà vườn có thể hướng đến việc tham gia kênh xuất khẩu thường bao gồm các bước sau:

1. Trồng và chăm sóc theo đúng hướng dẫn kỹ thuật được DIKY chuyển giao ngay từ đầu, sử dụng giống F1 chính hãng.
2. Duy trì ghi chép nhật ký canh tác đầy đủ, minh bạch để phục vụ yêu cầu truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.
3. Đạt các tiêu chuẩn chất lượng cơ bản về kích thước, độ đồng đều, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong ngưỡng cho phép.
4. Trao đổi với DIKY về khả năng kết nối đầu ra khi vườn măng bắt đầu cho thu hoạch ổn định, để được xem xét đưa vào danh sách kết nối với các đầu mối thu mua hướng đến xuất khẩu (nếu có đơn hàng phù hợp tại thời điểm đó).

Cần lưu ý rằng việc kết nối xuất khẩu còn phụ thuộc vào nhu cầu thực tế của thị trường tại từng thời điểm, không phải lúc nào cũng có đơn hàng xuất khẩu sẵn sàng cho mọi nhà vườn, vì vậy bà con nên trao đổi trực tiếp với DIKY để nắm rõ tình hình cụ thể và khả năng thực tế tại thời điểm mình có nhu cầu.

Những lưu ý quan trọng để tránh kỳ vọng sai lệch

Không phải toàn bộ sản lượng đều có thể xuất khẩu

Ngay cả với vườn măng đạt chuẩn kỹ thuật tốt, thường chỉ một phần sản lượng (măng tây đạt đúng kích thước, hình thái theo yêu cầu) mới đủ điều kiện xuất khẩu, phần còn lại vẫn cần có kênh tiêu thụ nội địa song song.

Nhu cầu thị trường xuất khẩu có thể biến động theo thời gian

Nhu cầu từ các thị trường nhập khẩu có thể thay đổi theo mùa vụ, chính sách thương mại hoặc tình hình kinh tế quốc tế, vì vậy nhà vườn không nên đặt toàn bộ kỳ vọng đầu ra chỉ vào kênh xuất khẩu duy nhất mà nên duy trì đa dạng hóa kênh tiêu thụ như đã đề cập ở các bài viết trước.

Cần thời gian để đạt được sự ổn định cần thiết

Với vòng đời khai thác dài của măng tây, việc xây dựng được uy tín và sự ổn định cần thiết để tham gia sâu vào chuỗi xuất khẩu thường cần một khoảng thời gian tích lũy, không phải kết quả có thể đạt được ngay từ vụ mùa đầu tiên.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. DIKY có cam kết 100% sản lượng của nhà vườn sẽ được xuất khẩu không? Không. Việc kết nối xuất khẩu phụ thuộc vào việc sản phẩm có đạt tiêu chuẩn chất lượng yêu cầu hay không, cũng như nhu cầu thực tế của thị trường tại từng thời điểm. Nhà vườn nên duy trì thêm các kênh tiêu thụ nội địa song song thay vì chỉ trông chờ vào một kênh duy nhất.

2. Cần bao lâu để vườn măng tây có thể đạt tiêu chuẩn xuất khẩu? Không có mốc thời gian cố định, vì còn phụ thuộc vào việc nhà vườn tuân thủ đúng kỹ thuật canh tác ngay từ đầu hay không. Tuy nhiên, thông thường cần ít nhất vài vụ thu hoạch để chứng minh được tính ổn định về chất lượng và sản lượng.

3. Có cần chứng nhận VietGAP hoặc GlobalGAP mới được xem xét kết nối xuất khẩu không? Tùy theo yêu cầu cụ thể của từng thị trường và đối tác thu mua tại từng thời điểm, một số trường hợp có thể yêu cầu chứng nhận này, một số khác có thể xem xét dựa trên kết quả kiểm nghiệm dư lượng thực tế. Bà con nên trao đổi trực tiếp với DIKY để nắm rõ yêu cầu áp dụng cho trường hợp cụ thể của mình.

4. Nếu vườn nhỏ, sản lượng thấp thì có cơ hội tham gia kênh xuất khẩu không? Các đơn hàng xuất khẩu thường yêu cầu sản lượng ổn định và số lượng nhất định, vì vậy nhà vườn quy mô nhỏ có thể gặp khó khăn hơn khi tham gia độc lập. Trong một số mô hình, các nhà vườn nhỏ có thể liên kết theo nhóm hoặc hợp tác xã để đáp ứng đủ sản lượng yêu cầu.

5. Làm sao để biết vườn của mình đã đủ điều kiện tham gia kênh xuất khẩu chưa? Nên chủ động trao đổi với DIKY về tình trạng vườn măng, kết quả canh tác thực tế qua các vụ mùa để được đánh giá và tư vấn cụ thể, thay vì tự đánh giá chủ quan dựa trên cảm nhận cá nhân.